به نام خدا

به مناسبت روز معلم به پاره ای از ویژگیهای معلمین موثر وماندگار اشاره می نمایم

به امید روزی که همه ی معلمین ما از این زاویه به شغل خود بنگرند.

به جای طول زمان؛به فکر عرض زمانند؛لذا از زمان به نحو شایسته      استفاده می نمایند.

باغبان صفتند؛نه چوپان صفت

برای بهره مندسازی فراگیران ؛آنی دریغ ندارندوخود را برای آنها می خواهند نه آنها را برای خود

صاحب خرد واندیشه اند

دارای نگرش مثبت؛اعتماد به نفس وشهامتند.

کنجکاو؛دقیق وحساسند.

فقط مدیریت نمی کنند بلکه نقش رهبری دارند ورشد وانگیزه ایجاد می نمایند.

به آینده امیدوارند وایجاد دلگرمی می کنند.

قدرت جلب حس اعتماد واطمینان دیگران را دارندواهل برنامه ریزی هستند.

انتقاد پذیرند وبه راحتی اشتباه خود را می پذیرند.

اهل مشاوره اند وبه خرد جمعی وکارگروهی معتقد می باشند.

تسهیل گر فرایند یاددهی -یادگیری هستند نه سنت گرا در روشها

در جریان ارزشیابی تحصیلی وتربیتی ؛به تفاوتهای فردی دانش آموزان وآمادگی آنها؛توجه دارند ومیزان تلاش فراگیران مورد نظر ایشان است نه میزان کسب نمره

اضطراب و دلهره پیش از امتحان، مسئله جدیدی نیست و تقریبا نمی‌توان برای از بین بردن نگرانی‌های قبل از امتحانات پایان ترم راه حلی پیدا کرد اما می‌توان با تدابیر خاصی این استرس را کم کرد.

کارشناسان معتقدند که مثلث والدین، دانش‌آموز و معلمان و مسئولان برگزاری امتحانات نقش مؤثری دارند که هر یک باید به خوبی نقش خود را ایفا کنند. پافشاری خانواده‌ها برای کسب نمره‌ای بیش از توان دانش‌آموزان تعادل ذهنی آنها را به هم می‌ریزد.

 محیط خانواده و مدرسه نباید ارزش‌گذاری دانش‌آموز از طریق نمره را به دانش‌آموز القا کند. برخی از معلمان کسب نمره متوسط توسط دانش‌آموزی را که با علاقه درس می‌خواند بسیار ارزشمندتر از نمرات عالی دانش‌آموزی می‌دانند که از ترس توبیخ شدن در مدرسه و خانه تلاش کند. باید فرهنگ ارجح بودن یادگیری بر کسب نمره در مدارس و خانواده‌ها نهادینه شود.

 آمادگی جسمی دانش‌آموز برای شرکت در جلسه امتحان به اندازه آمادگی روحی او اهمیت دارد. گرسنگی، خوردن غذاهای سنگین و حتی پوشیدن لباس‌هایی که نتواند دانش‌آموز را در مقابل سرما یا گرمای محل امتحان حفظ کند نیز در کاهش توان تحلیل علمی و به هم ریختن قوای ذهنی و افزایش استرس او در جلسه امتحان مؤثر است.

الف) ملاكهای فنی :

1- سئوالات باید از آسان به مشكل تنظیم شوند.

2- از انواع سئوالات استفاده شود . ( چند گزینه ای - جور كردنی - كامل كردنی-  درست یا نادرست - سئوال كوتاه پاسخ تشریحی با جدول مشخص )

3- سئوالات هم نوع پشت سرهم قرار گیرند .

4- هر سئوال یك هدف آموزشی را بدون تكرار بسنجد .

5- هر سئوال بطور مستقل فقط یك هدف آموزشی را بسنجد .

6- سئوال باید با بارم مورد نظر تناسب داشته باشد .

7- در تدوین سئوالات بودجه بندی كتاب رعایت شود .

8- سئوالات باید راهنمای پاسخ سئوال دیگر نباشند .

9- سئوالات باید با عباراتی دقیق و گویا و به دور از ابهام طرح شوند.

10- برای سئوالات انشایی دامنه و حد در نظر گرفته شود .

11- از نظر علمی باید سئوالات صحیح طرح شوند.

12- دقت درتوزیع بارم به قسمتهای مختلف سئوال .

13- سئوالات دارای قوه تمیز باشند.

14- سئوالات باید دارای اعتبار و روایی باشند.

15- متن سئوال برای همه دانش آموزان یك مفهوم را القا كند.

16- متن سئوال با شكل و نموداروجدول ( در صورت استفاده ) مطابقت داشته باشند.

17- در صورت امكان توضیحات ضروری در متن سئوال آورده شود و داخل پرانتز درج نگردد .

18- با به كاربردن افعال صحیح انتظار خود را از دانش آموزان مشخص كند و درصورت لزوم واحدمقیاس و میزان دقت در پاسخگویی بازگو شود.

19- از به كاربردن كلمات منفی درجملات خودداری شود در صورت به كاربردن كلمات منفی زیرآن خط بكشید.

20- از بكار بردن كلمات منفی درمنفی پرهیز شود. مثلاً ( نادرست نیست )

21- ملاك پاسخگویی مشخص گردد . ( شباهتها و تفاوتها )

22- سئوال طرح شده دربین مصححین با اختلاف نظر نباشد .

23- سئوالات كوتاه پاسخ با بلی یا خیر با كلماتی مانند چرا چگونه تكمیل شوند.

24- طول متن با پاسخ متناسب باشد بطوریكه متن سئوال خیلی  طولانی و پاسخ آن دو كلمه نباشد .

25- طرح سئوال چند مرحله ای فقط در مراحل زیر بلا مانع است :

الف) در صورتی رسیدن تدریجی به یك هدف مطرح باشد .

ب) بخشهای یك سئوال به یك هدف كلی مربوط باشند .

ج) در سئوالهای چند مرحله ای همه مراحل یك جواب نداشته باشد .

د) پاسخ هر قسمت جدا از قسمت دیگری باشد .

ه) بندهای مختلف یك سئوال چند مرحله ای با حروف الفبا مشخص باشد .

26- سئوالات مستقل از یكدیگر طرح شوند تا جواب دادن به یك سئوال منوط به پاسخ دادن به سئوال های دیگر نباشد .

27-اگر سئوالی برای رسیدن به جواب صحیح چند راه حل داشته باشد برای هر راه حل بارم بندی جداگانه منظور شود.

28- در سئوالات چهار گزینه ای فقط یك جواب كاملاً درست باشد .

29- در سئوالات چهار گزینه ای تعداد جوابهای درست برای بندهای  (الف -  ب -  ج - د ) به یك نسبت در نظر گرفته شوند. مثلاً اگر 40 سئوال طرح گردد : ( 10 گزینه : الف )   ( 10 گزینه : ب)  ( 10 گزینه : ج)  ( 10 گزینه : د) درست باشد و دربین سئوالات پخش گردد .

30- در سئوالات نقطه چینی -  نقطه چین اول یا آخر جمله نباشد و سعی شود نقطه چین نكته بارز سئوال باشد.

31- سعی شود در سئوالات چهارگزینه ای برای پاسخ ها ، كلمه هیچكدام و یا همه موارد و موارد ( الف - ب ) ( الف- ج)

و یا ( ب - ج ) استفاده نشود .

32- اگر سئوالات برای یك منطقه یا استان یا كشور است توسط دو نفر طرح گردند در صورتی كه طراح یك نفر باشد مجدداً به فاصله یك روز سئوالات را مورد بررسی قرار دهیم .

33- جدول حیطه هدف برای سئوالات در نظر گرفته شود به صورت زیر :

34- سئوالات در فیش های بصورت زیر نوشته شوندسپس پاكنویس گردند:

35- از سئوالات انتخابی پرهیز شود .

36- از سئوالهای گمراه كننده پرهیز شود.

37- در سئوالات چهار گزینه ای ، گزینه های یك سئوال با هم تجانس داشته باشند.

ب) رعایت سطوح حیطه شناختی :

( دانش -  درك وفهم - كاربرد -  تجزیه وتحلیل -  تركیب -  ارزشیابی )

تا حدودی درصدهای طراحی سئوال به قرار زیر باشد :

« دانش 15 درصد - درك وفهم 20 درصد - كاربرد 30 درصد - تجزیه وتحلیل 15 درصد - تركیب 10 درصد - ارزشیابی 10 درصد »

ج) ملاكهای مشخصات ظاهری سئوالات :

در سربرگ سئوالات امتحانی مشخصات زیر ثبت شود :

1-     نام ونام خانوادگی - نام درس –  نام آموزشگاه -  نام استان – نام منطقه

2-    نوبت امتحانی – مدت امتحان –  تعداد صفحات سئوالات – شماره كارت – تاریخ امتحان

3-    درنظر گرفتن فضای كافی و مناسب برای پاسخگویی به سئوالات .

4-    سئوالات باید خوانا باشند از نظر كیفیت و تكثیر .

5-    درج بارم سئوال درسمت چپ ورقه

6-    تطابق نمره سئوالات با نمره اختصاص یافته به عنوان مثال اگر امتحان 20 نمره ای است به همان اندازه 20 نمره نه كم ونه زیاد در نظر گرفته شود.

ه) ملاكهای شیوه نگارش سئوالات :

1- محفوظ ماندن سئوالات از غلطهای املایی

2- رعایت نقطه گذاری و علامت گذاری و رسم الخط صحیح .

3- از جملات كوتاه و روان استفاده شود.

4- رعایت نكات دستوری در تهیه و تنظیم سئوالات

سال

 نوآوری    و   شکوفایی 

گرامی باد

 منبع : http://www.mahshar.com

 ۱- جمله سازي شفاهي : با تمرينامت شفاهي آمادگي ذهني و رواني را در آنان به وجود آوريم.

شيوه هاي جمله سازي شفاهي عبارت است از :

الف) تمرين پرسش و پاسخ : اين تمرين بر اساس مطالب درسي فارسي و يا كمك تصاوير انجام شود.

ب) دوباره سازي : در اين شيوه از دانش آموزان مي خواهيم جمله اي را كه خوانده اند يا ما براي آنان خوانده ايم دوباره سازي كرده به زبان خود بازگو نمايند.

ج) جمله سازي : با كلمات داده شده در اين شيوه از دانش آموزان مي خواهيم با كلمات داده شده جمله هايي شفاهي بسازند.

2- تشخيص صحت جمله : در اين تمرين با ارائه چند جمله صحيح و غلط از دانش آموزان مي خواهيم صحت آن ها را تشخيص دهند. مثال : « حسن به مدرسه رفت.      خرس پرواز.      علي به خانه آمديم.     نانوايي باز است. »

3- تغيير كلمات جمله : با اين تمرين جمله هاي مكتوب آماده اي را به دانش آموزان ارائه مي دهيم كه زير بعضي از كلمات آن ها خط كشيده شده است. مثال :

« امروز هوا خيلي سرد بود.                 امروز هوا خيلي گرم است. » تضاد

« امروز به مشهد مي روم.                    فردا به مشهد خواهم رفت .» آينده

« من سيب دوست دارم.                       من سيب دوست ندارم . » منفي

شهر خود را دوست دارم.                     شهر خود را دوست داري؟ » پرسشي

4- جور كردن گروه كلمات : به وسيله اين تمرين دو فهرست از گروه كلمات به دانش آموزان ارائه مي كنيم و از آنان مي خواهيم بين گروههاي واژگان ارتباطي معني دار برقرار نمايند.

الف) من و دوستم                                - قشنگ است.

ب) مداد من                                        - سرخ است.

ج) شهر شيراز                                      - به مسافرت مي رويم.

5- پر كردن جاي خالي جمله در تمرين مذكور : جمله هايي را كه جاي يك يا چند كلمه ي آن ها خالي است به دانش آموزان ارائه مي كنيم و از آنان مي خواهيم كلمات مناسب را در جاي خالي قرار دهند.

« حسن سه سيب ...............................ميز مي گذارد. ( از – زيرا – روي – در )

سارا .....................       خانه .............................. بازار آمد . ( بي – از – تا – چون – به )

6- منظم سازي جملات در هم ريخته : در اين تمرين كلمه هاي جمله  را  بدون  نظم  خاصي    در هم  مي ريزيم  و  از دانش آموزان مي خواهيم جمله هاي صحيح و منظم بسازيد. مثال :

سينما  ، به ، ديروز  ، دوستم  ، رفتم ، با  ، من

7- گسترش جمله ها ( تكميل جمله ) :

تو به تهران مي روي و من در كلاس سوم .......................................................................................... .

8- كوتاه سازي :

حسن و بردارش به خانه ما آمدند. و آنان به خانه ما آمدند.

10- تمرينات افزايش :

من سيب مي خورم . (قرمز)  - من سيب قرمز مي خورم.

11- تركيب جمله هاي ساده :

آن مرد برادر حسن است. آن مرد كشاورز است.   آن مرد كشاورز است.

12- جمله سازي با كلمات داده شده :

13- جمله سازي در قالب پاسخ بر پرسش هاي كتبي

14- نگارش ساده و خلاق – انشاء نويسي – خاطره نويسي – نامه نگاري – گزارش نويسي – دنباله نويسي

مدت يك قرن است كه غرب تحقيقات دامنه دار و عميقي پيرامون روان شناسي كودك به انجام رسانده است كه به واقع، نتايج چشمگيري از آن پژوهش ها به دست آمده است؛ هرچند به بسياري از پژوهش هاي آنان نمي توان به ديده اطمينان كامل نگريست. تا اين زمان همچنان پيروان ژان پياژه (زيست شناس، فيلسوف و روان شناس سوئيسي، متوفاي 1980م. )، اسكينر، باندورا، كلارك هال، اريكسون و هاينزوانر، با يكديگر نسبت به عقايد استادان خود اختلاف عقيده دارند. جمعي كودك را بزرگسالي كوچك (به تعبير آنان: مينياتور بزرگسال) و بعضي او را كاملاً متمايز با بزرگسال تعريف مي كنند. عده اي او را متمايل به بدي، و برخي او را پاك سرشت مي دانند.
در باره تربيت، تغذيه، رشد، عادت ها و رفتارهاي كودك نيز نظريات متفاوت و متناقض بسياري ميان پژوهشگران وجود دارد كه به واقع آدمي گاه در انتخاب نظريه درست ميان آنان سرگردان مي شود.
انبوه نتايج علمي كه امروزيان بدان دست يافته اند در سايه آزمايش هاي ساليان متمادي، استفاده از فن آوري و استمداد از تجربيات گذشتگان است؛ با اين حال پيوسته طرح ها و نظريات جديدي به دست مي آيد كه گاه به طور كامل، ناقض نظريات گذشته است. اما در صدها سال پيش كه هيچ يك از اين زمينه ها و امكانات پژوهشي وجود نداشته است، از سوي حضرت محمد امين(ص) نسبت به كودكان، گفتارها و رفتارهايي مشاهده شده است كه امروزيان در ژرفاي آن درمانده اند و فهم عميقي از آن به دست نياورده اند. معجزه حضرت محمد امين(ص) تنها آيات قرآن نبود. گفتار و رفتارش، همه معجزه بود. چه آن كه معجزه پديده اي است كه بشر از ارائه نمونه آن ناتوان باشد.
در عقايد امروزيان متمدن و متفكر]؟[ چنين آمده است كه: اگر كودكان، وحشي و پرخاشگرند بايد آنان را رام و مطيع گردانيد. زيرا آنان ماهيت حيواني دارند و غرايز نقش اساسي در انگيزش رفتارشان دارد.
اين در حالي است كه ما بارها اين جمله را از سخنان رسول اكرم(ص) شنيده يا خوانده ايم كه: پنج چيز است كه تا آستان مرگ آنها را ترك نمي كنم؛ يكي از آنها سلام كردن به كودكان است.
به راستي، ژرفاي مفهوم اين جمله را كدام متفكر روان شناس درك مي كند؟ در افكار خردسالان چه مي گذرد كه حضرت امام صادق(ع) در پي نقل آنچه از رسول خدا(ص) فرا گرفته، مي فرمايد: احبوا الصبيان و ارحموهم و اذا وعدتمو هم ففو لهم فانهم لايرون الا انكم ترزقونهم؛ به كودكان محبت بورزيد و مورد شفقت شان قرار دهيد و هرگاه به آنان وعده اي داديد، وفا كنيد. زيرا آنها شما را روزي دهنده خود مي دانند4. در اين رفتار رسول خدا(ص) چه حكمتي نهفته بوده است كه همه روزه كه صبحگاه از خواب برمي خاست، دست محبت به سر فرزندان خود مي كشيد؟
در اين نوشتار به طور گزيده به تشريح پاره اي از گفتارها و رفتارهاي حضرت محمد(ص) در باره كودكان مي پردازيم.
نامطمئن بودن نظريات رايج كنوني و سرمشق بودن رفتار پيامبر(ص) براي ما -به تصريح آيه-6 قرآن ما را بر آن مي دارد كه به فرموده ها و كردار حضرت رسول اكرم(ص) عميق تر بنگريم و به واقع اعتقاد داشته باشيم كه آنچه او به جاي آورده -به فرض درستي روايت- فراتر از اكتشافات علمي امروزيان است. كوچك ترين عمل او در پي ارائه معياري است كه براي معاصران وي ناشناخته ماند و برخي تا اين زمان نيز ناشناخته باقي مانده است. از آن نمونه، در جمله اي ساده از آن بزرگوار مي خوانيم:
«اكرموا اولادكم و احسنوا آدابكم؛7 فرزندانتان را گرامي بداريد و با آداب و روش پسنديده با آنان رفتار كنيد».
در نظر سطحي، اين فرموده تنها سفارش به احترام كودكان و رفتار صحيح با آنان است. اما اين كه چه رفتاري در شأن كودك نيست تا از آن پرهيز شود، و چه روشي نادرست است تا نسبت به وي انجام نگيرد جاي گفتگو است. آيا والدين و مربيان براي يافتن پاسخ صحيح اين دو پرسش، خود نبايد پيش تر پيرامون تربيت كودك آگاهي هايي به دست آورند، پدر ومادري كه با آداب و روش صحيح زندگي ناآشنايند چگونه مي توانند فرزندشان را با آداب درست تربيت كنند؟! آيا بوسيدن كودكان- دختر و پسر- تا چه سني روا است؟ آيا از جا برخاستن در برابر بچه هاي كم سن بجا است يا نابجا؟ آيا تنبيه و كتك آنان تا چه ميزان سفارش مي شود؟ تفاوت گذاري ميان آنان تا چه اندازه صحيح يا ناصحيح است؟ بازي كودك و «بازي با كودك» چه لزوم و فايده اي دارد؟
بنابراين، سفارش به گراميداشت كودك، تاكيد بر تاسيس بنيادي است كه به خانواده ها آموزش دهد چگونه با فرزندانشان رفتار كنند. خانواده و مجالس خانوادگي، آموزش و پرورش، صدا و سيما و مراكز فرهنگي، هر يك بنيادي است كه بايد بدين مهم توجه كند.
از طرف ديگر بايد مشخص شود كه بي احترامي به كودك و ترك آموزش وي چه پيامدهايي دارد! اگر اطرافيانش با آداب و روش درست با او برخورد نكنند چه پيش خواهد آمد؟ كودك در هر حال بزرگ خواهد شد. اگر او در بزرگسالي دريابد كه بسياري از رفتارهاي بزرگسالان با وي در كودكي، ناصحيح بوده است، نسبت به آنان چگونه خواهد انديشيد؟ آيا والدين چنين كودكي اكنون در بزرگسالي اين كودك مي توانند اميدوار باشند كه وي آراي امروز آنان را بپذيرد و بدان عمل كند؟ چگونه بسياري از والدين بدين امر توجه ندارند كه يكي از علت هاي تمرد نوجوانان و جوانان، پي بردن آنان به اشتباه روش پدر و مادر در كودكي ايشان است!
به هر تحليل، توجه رسول خدا(ص) به دنياي كودكان را در چندين جنبه مي توان جستجو كرد:
.1 كوشش براي تولد فرزندان سالم
برخلاف عقيده بسياري از نظريه پردازان كه تربيت كودك را از شش ماهگي يا دو سالگي به بعد نتيجه بخش مي دانند، تعاليم رسول خدا(ص) زماني پيشتر از اين را در تربيت كودك موثر مي شمارد. نوزاد بيشتر صفات خوب و بد را از طريق ژن از پدر و مادر به ارث مي برد. بنابراين، تربيت او نه از دوران حمل كه پيش از ازدواج آغاز مي شود.
دختر و پسري كه پيش از ازدواج به اصول اخلاقي و ديني پايبند نباشند بسيار دشوار مي توان اميد داشت كه فرزند آنان درستكار تربيت شود. البته سهم محيط تربيتي و عوامل و استثنائات روزگار را ناديده نمي انگاريم.
اگر تربيت كودك از شش ماهگي يادو سالگي آغاز مي شود، اين دستور رسول اكرم (ص) چه مفهومي مي يابد كه مي فرمايد: هر كس صاحب فرزندي شد در گوش راست كودكش اذان و در گوش چپ او اقامه بگويد تا از شر شيطان در امان باشد. امير مومنان علي(ع) مي فرمايد: زماني كه دو پسرم حسن و حسين (ع) تولد يافتند، آن حضرت همين عمل را انجام داد و دستور فرمود تا در گوش آن ها سوره حمد و آيه الكرسي و آيه هاي سوره حشر و سوره اخلاص و ناس و فلق را بخوانند.
اگر كودك دو ماهه استعداد تربيت و پذيرش ندارد و مشاهدات و شنيده هاي او در درونش تاثير نمي نهد به چه سبب رسول خدا(ص) مي فرمايد: هرگز مبادا كه كودكي در گهواره، نظاره گر رفتار زناشويي زن و مرد باشد9. اگر در چنين موقعيت صداي زن و مرد را بشنود به راه رستگاري و ]پاكي و خير[ قدم نمي نهد10.
به راستي، آيا سلامتي مادر در دوران حمل، تغذيه، ترس و نگراني ها و نيز اعتياد وي بر سلامتي روحي نوزاد اثر نمي گذارد؟! آنگاه چگونه مي توان نوزاد ناسالم را درست تربيت كرد؟!
امام باقر(ع) مي فرمايد: در عصر رسول خدا(ص) مردي از انصار ]در مدينه[ به آن حضرت شكايت كرد كه : همسرم دختر عموي من است و خانواده و اجداد ما همه سفيد پوست هستيم و اينك او فرزندي به دنيا آورده كه سياه پوست و شبيه سياهان حبشي است.
رسول خدا(ص) اندكي تامل كرد و سپس از زن توضيح خواست. زن به پاكي خود سوگند ياد كرد. پيامبر فرمود: بين هر انسان تا حضرت آدم (ع) عرق (پيوند، ژن، ريشه) وجود دارد كه در ساختمان فرزند فعاليت مي كنند... فرزند شبيه يكي از آنها مي شود... اين نوزاد سياه پوست شبيه يكي از اجداد دور شماست. كودك را بگير كه فرزند خود تو است.
هنگامي كه نوزاد رنگ پوست خود را به وسيله ژن از اجدادش به ارث ببرد، آيا صفات خوب يا بد به همين وسيله از آنان به وي سرايت نمي كند؟!
آن حضرت در همين باره فرموده است: انظر في اي شيء تضع ولدك فا ن العرق دساس،  خوب بنگر كه نطفه خود را در چه جايگاهي جاي مي دهي. زيرا ريشه ها ]و ژن آدمي[ به طور پنهان تاثير گذار است. ]و از طريق آن، اخلاق اجداد به فرزندان منتقل مي شود.[
نيز در جاي ديگر فرمود: الشقي شقي في بطن امه والسعيد سعيد في بطن امه،  بدبخت در شكم مادر بدبخت مي شود و سعادت مند در شكم مادر چنين مي شود.
در روايتي ديگر آن حضرت به نقش برادر (دايي فرزندان) در تربيت فرزند اشاره مي كند و مي فرمايد: اختاروالنطفكم فان الخال احدالضجيعين؛14 همسر ]شايسته[ براي نطفه هاي خود انتخاب كنيد. زيرا دايي يكي از دو ستون ]مهم تشكيل دهنده[ نوزادتان است.
و نيز فرموده است: از ازدواج با زنان زيبارويي كه در خانواده بد پرورش يافته اند، بپرهيزيد15.
2- توجه به سلامت جسمي و روحي مادر
فرزندان ما -به ويژه دختران- بيشتر اوقات خود را در كنار مادر سپري مي كنند و از تعليمات او چيزها مي آموزند. براين اساس، آنان كه دغدغه تربيت فرزند دارند نخست بايد به تربيت همسر بپردازند. دختران و زنان نيز تأثيرپذيرتر از پسران و مردان اند. بنابراين در آستانه زندگي، مرد بايد مهم ترين همت خود را آموزش و تربيت همسرش قرار دهد. زماني كه مادر خانواده درست آموزش ببيند و تربيت شود، تربيت فرزندان او با سهولت انجام مي پذيرد. چنان كه اگر مادر نكوهيده خوي باشد، تربيت فرزند خيلي دشوار است. زيرا او اولين آموزگار كودك شماست.
رسول خدا(ص) در اين باره فرموده است: «اياكم و تزويج الحمقاء، فان صحبتها بلاء و ولدها ضياع؛ از ازدواج با زنان كودن بپرهيزيد كه همنشيني آنها ]نوعي[ بلا و فرزندشان تباه است.»
پس از انتخاب همسر شايسته و توجه به آموزش و تربيت او، مهم ترين وظيفه، ايجاد محيط رواني سالم در خانه است. اين نخستين ابزار هر طرح تربيتي موفق است. هركه دلسوز فرزند خود است پيش از هر كار بايد بكوشد تا حد امكان فضاي خانه آكنده از آرامش و مهرورزي شود. تا زماني كه كودك شما خود را در چنين فضايي نبيند زمينه اي براي شكوفايي استعدادهاي خود نمي يابد و بيشتر توان او صرف مبارزه با ترس و اضطراب ها و مقابله با عوامل رنج آور زندگي مي گردد. هرچه محيط آنان صميمي تر و درس آموزتر و روان ايشان مطمئن تر و بي هراس تر باشد ،آموزش و تربيت آنها هموارتر و آموختن هايشان از محيط بيشتر و پايدارتر است.
حضرت محمد(ص) در اين باره فرموده است: «حق الولد علي والده... ان يسفره امه...؛
حق فرزند بر پدر اين است كه ]پدر[ مادر را احترام كند.»
زماني كه فرزند،، مادر را در نگاه پدر محترم ببيند، احساس امنيت و آرامش مي كنند.
مادري كه در خانه از احترام پدر محروم باشد، نخواهد توانست نقش مادري خود را به درستي ايفا نمايد.
3- پيشگيري بهتر از درمان
اصل نامبرده در روان شناسي تربيتي جايگاهي ويژه دارد و كوشش مي شود تا پيش از پديد آمدن ناهنجاري هاي رفتاري، عوامل پديدآورنده آن شناسايي و پيشگيري شود.
از طرفي امروزه والدين از بسياري از رفتارهاي فرزندان خود ناخشنودند و اميد دارند كه كسي از راه برسد و فرزندشان را به حقوق والدين آشنا كند، حال آن كه گاه كوتاهي خود والدين سبب بروز چنين مشكلي است. زيرا در تربيت و پرورش آنان سهل انگاري نموده اند. رسول خدا(ص) در همين باره فرموده است: «رحم الله من اعان ولده علي بره؛ خداي رحمت كند كسي كه فرزند خود را به نيك رفتاري كمك كند.»
از آن حضرت پرسيدند، چگونه؟ فرمود:
1- آنچه كودك در توان داشته و انجام داده، از او بپذيرند.
2- آنچه انجام آن در توانش نيست، از او نخواهند.
3- او را به گناه و طغيان وادار نسازند.
4- به او دروغ نگويند و در برابر او رفتار نابخردانه انجام ندهند.
به واقع هر يك از ما دوست داريم فرزندانمان نسبت به ما چگونه رفتار كنند؟ با خود بينديشيم كه اگر ما خويشتن را براي نيل بدين منظور كمك نكنيم، ديگران چگونه و تاچه ميزان خواهند توانست ما را در اين هدف مدد رسانند! پس همان بهتر كه فهرست همه انتظاراتمان را نسبت به فرزندانمان يادداشت كنيم و آن گاه بينديشيم كه براي موفقيت فرزند در اين برنامه، خود ما چه وظايفي بر عهده داريم.
چندي پيش، دوستي از فرزندانش سخت گله مند بود كه آنها بيشتر اوقات روزانه شان را به تماشاي تلويزيون مي گذرانند. به وي گفتم: كمي به جاي گله از آنها خود را نكوهش كن. چون غيبت طولاني شما و همسرت از محيط خانه، سبب دلتنگي آنها را فراهم مي آورد. آنها براي رفع اين دلتنگي به تماشاي تلويزيون پناه مي آورند و زماني كه بدين روش عادت كردند، ديگر در وقت حضور شما نيز نمي توانند از عادات خود دور شوند.
4- درمان روحي با اعطاي شخصيت
احساس ضعف شخصيت، نه فقط بزرگسالان را رنج مي دهد و به ناهنجاري رفتاري وا مي دارد، كودكان را نيز دچار مشكل مي كند. بعضي مي پندارند چون كودك پيكري كوچك تر از بزرگسالان دارد، شخصيت خود را هم كوچك مي پندارد؛ حال آنكه چنين نيست و چه بسا بي توجهي به شخصيت كودكان زيانبارتر از بي توجهي به شخصيت بزرگسالان باشد. زيرا احساس ضعف شخصيت در كودكي سبب بروز رفتارهاي ناصواب و ويرانگر در بزرگسالي است. به همين سبب است كه امام هادي (ع) فرموده است: از شر آن كه خود را حقير و بي مقدار بپندارد، در امان مباش.
از رفتارهاي متداول حضرت رسول اكرم (ص) در مقابل فرزندش فاطمه (س) و نيز نوه هاي عزيزش امام حسن و امام حسين (ع)، احترام وصف نشدني و برخاستن در مقابل آنان است. شيعه و سني نقل نموده اند كه آن جناب پيوسته با حضور دختر خردسالش، تمام قامت در برابر مي ايستاد و احترامش مي كرد.
گاه به احترام و نيز مراعات خردسالي نوادگانش، سجده نماز را طولاني مي ساخت يا براي برآوردن حاجت آنان، نماز را با سرعت به پايان مي برد. هر روز صبح بر سر فرزندان و نوادگانش دست نوازش مي كشيد و مهرباني و عطوفت نسبت به كودكان، خوي هميشگي آن حضرت بود.
با اين همه، در بزرگداشت شخصيت كودكان بايد همواره توجه داشت كه اين امر براي ارضاي حس شخصيت طلبي آنان است. بدين سبب بايد در انجام آن به شيوه اي گام برداشت كه زمينه غرور و نازپروري كودكان فراهم نشود و اين امر زماني است كه ما همه شيوه هاي تربيتي را همگام عمل كنيم؛ چنان كه رسول خدا (ص) عمل مي كرد.
5- توجه به بهداشت رواني كودكان
در مباحث روانشناسي عمومي، در بخش «يادگيري، حافظه و فراموشي» به عوامل تاثيرگذار بر رشد بدن و حافظه پرداخته مي شود و يادآوري مي كنند كه يكي از مهمترين عوامل اختلال در حواس و حافظه كودكان و مانع جدي از رشد استعدادهاي آنان، و بلكه عامل عقب ماندگي ذهني، محروميت از بهداشت رواني است. كودك به هر علت آرامش روان خود را از دست دهد، بخشي از فعاليت هاي مغز وي كه تنظيم كننده رشد ذهني اوست مختل و آينده وي دچار مخاطره مي شود. مشكلات خانوادگي، فقر، بدرفتاري والدين با يكديگر و با فرزندان، خشونت، تاكيد بي اندازه بر رعايت نظم و مقررات و ترس هاي موهوم، همه عواملي است كه روان كودك را نابسامان مي نمايد.
اگر رسول خدا (ص) هر صبحگاه كه از خواب برمي ميزد و دست نوازش بر سر فرزندان و نوادگانش مي كشد، اين رفتار از هر هديه براي كودك مناسب تر است و ما به درستي نمي توانيم تاثير عميق اين رفتار ساده را لمس كنيم. كودكي كه در آغاز صبح از چنين نوازشي بهره مند شود احساس آرامش، امنيت، پذيرفتگي، اميد و شادي مي كند. اطمينان مي يابد كه وجودش در خانه زايد نيست. جايگاهش نزد والدين شناخته شده و محفوظ و مورد توجه است.
روانشناسان معتقدند بهره مندي از محبت والدين در ماه هاي آغاز طفوليت و آغاز هر روز، از مهمترين عوامل تاثيرگذار بر تامين بهداشت رواني كودك است. كودكي كه از مهر ومحبت پدر و مادر برخوردار است، نگرش مطلوبي نسبت به خود مي يابد و روابط سالم تر و پذيرفته تري با ديگران برقرار مي كند. و ترس هاي موهوم و بي پايه را كه مانع شكوفايي استعدادهاي اوست، از وي دور مي سازد.
.6 مهرورزي، مهم ترين ابزار تربيت
زماني كه آهن، نرم و گداخته شود به هر صورت كه بخواهيم شكل مي پذيرد. «مهر ورزي» به افراد -به ويژه كودكان- همان حرارتي است كه افراد را نرم، تسليم و گوش به فرمان مي سازد.
تربيت نوعي كوشش براي نفوذ در ناخودآگاه افراد است. رنج و اندوه ها، آرزوها، شكست ها و گفته هاي ناگفته ، پيوسته در ضمير ناخودآگاه جاي مي گيرند. پيرامون اين ضمير، مأموراني آماده به خدمت وجود دارند كه مانع از نفوذ ديگران بدان مي شوند. از طرفي تا فردي به درون آن راه نيابد نمي تواند به اسرار آن پي ببرد و راه حلي براي مشكل آن ارائه كند.
پدر و مادري كه ابزار نفوذ به ناخودآگاه فرزندان خود را نشناخته و شيوه ورود به آن را ندانند هيچ گاه نخواهند توانست ارتباط صميمي با ايشان برقرار سازند؛ دردهايشان را بشناسند و درمان كند.
«مهرورزي به كودك» از مهم ترين ابزار نفوذ به ضمير ناخودآگاه اوست. زماني كه فردي به كودك محبت و مهرباني مي كند، قلب او را در اختيار مي گيرد و آرام آرام مي تواند از رنج هايش آگاه شود و راه درمانش را شناسايي و دنبال نمايد.
اميرمؤمنان علي(ع) مي فرمايد: از همان كودكي، پيامبر خدا(ص) مرا از پدرم برگرفت و من شريك آب و نان او شدم و پيوسته مونس و همسخن وي بودم... او مرا در كنار خود مي نشانيد و بر سينه خويش جاي مي داد و در بسترش [كنار خود] مي خوابانيد، به طوري كه تنم را به تن خويش مي چسبانيد و بوي خوش خود را به مشامم مي رساند.
من پيوسته در پي او روان بودم، مانند بچه در پي مادر، هر روز براي من از اخلاق خود نمونه اي آشكار مي ساخت و مرا به پيروي از آن وا مي داشت. در سال [چند روزي را] در غار حرا خلوت مي گزيد. من او را مي ديدم و جز من كسي او را نمي ديد... او مرا از كودكي در دامن خود پروراند و... هزينه زندگي مرا برعهده گرفت. در هر صبح و شام يك نشست خصوصي با او داشتم كه در آن احدي جز من و او شركت نمي كرد. در اين اوقات، من با او بودم و هرجا كه او مي رفت و از هر دري كه سخن مي گفت، من با او همراه و هماهنگ بودم.
نيز در همين باره مي نويسد: زماني كه رسول خدا(ص) كودكان انصار را مي ديد بر سر آنان دست مي كشيد و به آنان سلام مي كرد و دعايشان مي فرمود. روزي پيامبر(ص) از راهي مي گذشت كه كودكان بازي مي كردند. چون نگاهش به يكي از آن ها افتاد نزد او نشست و پيشاني او را بوسيد و به وي محبت نمود... و فرمود: روزي ديدم اين كودك با فرزندم حسين بازي مي كند و خاك هاي زير پاي حسين را برمي دارد و به صورت خود مي مالد. چون او از دوستان حسين است من هم او را دوست دارم.
گاه مي شد كودكي را نزد آن حضرت مي آوردند و او در دامن حضرت، خود را خيس مي كرد. اطرافيان با پرخاش به كودك مي كوشيدند از كار او جلوگيري كنند و وي را از دامن رسول خدا(ص) جدا سازند، كه آن حضرت آنان را از اين كار باز مي داشت و مي فرمود: با تندي از ادرار كردن كودك جلوگيري نكنيد. سپس كودك را به حال خود رها مي كرد تا حاجتش برآورده شود. آنگاه خود مي رفت و لباسش را تطهير مي كرد.
روزي آن حضرت با گروهي از مردم نماز جماعت مي خواند. در هنگام سجده، حسين(ع) كه كودكي خردسال بود، بر پشت رسول خدا(ص) مي نشست و پاهايش را حركت مي داد. وقتي پيامبر(ص) سر از سجده برمي داشت او را مي گرفت و كنار خود روي زمين مي گذاشت و در سجده ديگر اين رفتار حسين(ع) و آن حضرت تكرار مي شد. فردي يهودي كه شاهد اين صحنه بود پس از نماز به رسول خدا(ص) گفت: با كودكان خود طوري رفتار مي كنيد كه ما هرگز رفتار نكرده ايم. حضرت فرمود: اگر شما به خدا و فرستاده او ايمان داشتيد با كودكان خود مهربان بوديد.
آن مرد پس از مشاهده آن رفتار و شنيدن اين سخن، مسلمان شد

مقطع ابتدايي زير بناي مقاطع ديگر تحصيلي مي باشد و در مقطع ابتدايي نيز پايه اول اساس پايه هاي ديگر مي باشد و هر چقدر دانش آموزان در اين پايه بهتر آموزش ببينند در پايه هاي ديگر راحت تر هستند و بالعكس ؛ در پايه اول دو درس رياضي و فارسي ( قرائت فارسي و املاي فارسي ) كليدي هستند و بيشترين ساعات به اين دو درس اختصاص مي يابد و از بين دو درس ذكر شده درس فارسي از اهميت دو چنداني برخوردار مي باشد. طوري كه بدون يادگيري درس فارسي , يادگيري دروس ديگر تقريباً غير ممكن مي باشد.

            چندين بار بود كه آموزگار پايه دوم از وضعيت تحصيلي دو دانش آموز ابراز نگراني مي كرد و آنان را در حد دانش آموزان پايه اول هم نمي دانست . از عدم پيشرفت تحصيلي آنان صحبت مي كرد؛ مدير مدرسه با اولياي دانش آموزان ذكر شده , مشاوراتي را بعمل آورد . قرار شد آنان به فرندان خود كمك كنند و همگام با معلم درس ها را تكرار و تمرين كنند.

            بعد از گذشت يك ماه , متاسفانه پيشرفتي حاصل نشد در جلسه شوراي معلمان وضعيت دانش آموزان ذكر شده مورد بحث قرار گرفت . پيشنهادهايي ارائه گرديد بنده را مامور رسيدگي به اين دانش آموزان نمودند , من هم با بررسي نمرات سال گذشته آنان و مشاوره با والدين و معلم پايه دوم آنان مطالبي را جمع آوري نمودم.

تجزيه و تحليل اطلاعات

پس از مطالعه نمرات و بحث هاي با معلم پايه اول , دوم و والدين صورت گرفت و راه هاي متعددي جهت تقويت املاي آنان مورد بررسي قرار گرفت و خلاصه يافته هاي حاصل از تجزيه و تحليل به شرح زير تدوين گرديد.

خلاصه يافته هاي اوليه

            برخي از علل ضعف دانش آموزان در درس املا ه شرح زير بود :

- بيش از دو سوم حروفات الفباي فارسـي را نمي شناختند و آن ها را بـا اشتبـاه مي گرفتند.

- نظر به به سن بالاي معلم پايه اول( بيش از 20 سال سابقه تدريس ) و عدم علاقه به تدريس در پايه اول و كمتر تكرار و تمرين مي كرده اند.

- معلم پايه اول علل اصلي ضعف آنان را , غيبت بيش از اندازه به سبب بيماري ذكر نمودند.

- تحصيلات كم والدين ( زير پنجم ابتدايي ) و عدم آشنايي آنان با اصول روان شناسي جهـت رسيـدگـي بـه فـرزنـدشـان متناسب با استعداد آنان , يكي ديگر از علل ضعف دانش آموزان مي باشد.

اصول و مباني املا

            مراحل آموزش نوشتن به پنج مرحله زير تقسيم مي شود:

1- آموزش نوشتن غير فعال ( رونوسي )

2- آموزش نوشتن نيمه فعال ( املا )

3- آموزش نوشتن فعال پايه يك    ( كلمه سازي )

4- آموزش نوشتن فعال پايه دو     ( حمله سازي )

5- آموزش نوشتن فعال ( خلاق )    انشا و انواع آن

با توجه به مشكل دانش آموزان در مرحله آموزش نوشتن نيمه فعال (املا) است به آموزش املا مي پردازيم. مهارت املا نويسي به معني توانايي جانشين كردن صحيح صورت نوشتاري حروف , كلمات و جمله ها به جاي صورت آوايي آنهاست . دانش آموزان بـايـد به اين مهارت دست يابند تا بتوانند بخوبي بين صورت تلفظي كلمه ها و حروف سازنـده آن ها پيـونـد مناسبي بـرقـرار كنند بدين ترتيب زمينه لازم براي پيشرفت آنان در درس هاي جمله نويسي , انشا و به طور كلي مهارت نوشتن بهتر فراهم مي شود , دانش آموزان هنگام نوشتن املا بايد نكاتي را در باره صداهايي كه بوسيله معلم در قالب كلمات و جمله ها بر زبان جاري مي شود رعايت نمايند :

الف) آنها را خوب بشنوند + تشخيص دقيق كلمه + ادراك كلمه

ب) آنها را خوب تشخيص دهند + يادآوري و مجسم ساختن تصوير + بازشناسي كلمه صحيح در ذهن.

ج) آنها را درست بنويسند + نوشتن صحيح حروف سازنده كلمه + بازنويسي كلمه و توالي مناسب آنها.

اشكالات املايي دانش آموزان كه از ديدگاه زبان شناختي بر اثر اشكالات رسم الخطي , تاثير لهجه و گويش محلي دانش آموزان و فرايندهاي آوايي حذف , تبديل , افزايش و قلب به وجود مي آيند از ديدگاه روان شناختي از موارد زير سرچشمه مي گيرند :

الف) ضعف در حساسيت شنوايي , مثال : ژاله -  جاله

ب) ضعف در حافظه شنوايي , مثال جا انداختن كلمات

ج) ضعف در حافظه ديداري , مثال حيله – هيله

د) ضعف در حافظه توالي ديداري , مثال مادر – مارد

هـ) قرينه نويسي , مثال ديد –

و) وارونه نويسي , مثال ديد -

ز) عدم دقت , مثال : گندم – كندم

ح)نارسا نويسي , مثال رستم – رسم

روش تدريس املا

املا واژه اي است عربي و معناي آن نوشتن مطلبي است كه ديگري بگويد يـا بخـوانـد . درس املا در بـرنـامـه آمـوزشـي دوره ابتدايي اهداف زير را در بر مي گيرد.

1- آموزش صورت صحيح نوشتاري كلمه ها و جمله هاي زبان فارسي

2- تشخيص اشكالات املايي دانش آموزان و رفع آنها

3- تمرين آموخته هاي نوشتاري دانش آموزان در رونويسي.

بديهي است با نوشتاري كه با غلط هاي املايي همراه باشد ارتباط زباني بين افراد جامعه بخوبي برقرار نمي شود . بنابراين , لزوم توجه به اين درس كاملاً روشـن اسـت عـلاوه بـر اهـداف فـوق , امـلا نـويسي , دانـش آمـوزان را يـاري مي كند تا مهارت هاي خود را در زمينه هاي زير تقويت نمايند.

      1- گوش دادن با دقت

2- تمركز و توجه داشتن به گفتار گوينده ( معلم )

3- آمادگي لازم براي گذر از رونويسي ( نوشتن غيرفعال ) جمله نويسي و انشا (نوشتن فعال)

نكات برجسته روش آموزش املاي فارسي :

1- توجه بيشتر به وجه آموزشي درس املا نسبت به وجه آزموني آن

2- انعطاف پذيري در انتخاب تمرينات  در هر جلسه املا

3- توجه به كلمات به عنوان عناصر سازنده جمله هاي زباني

4- ارتباط زنجير وار املاهاي اخذ شده در جلسات گوناگون

معيارهاي ارزشيابي

عناصر ديگر روش آموزش املا را به صورت زير هم ميتوان مرحله بندي كرد :

گام اول, انتخاب متن املا  و نوشتن آن روي تخته سياه و خواندن آن

گام دوم , قرائت املا توسط معلم و نوشتن آن توسط دانش آموزان

گام سوم , تصحيح گروهي املاها و تهيه فهرست خطاهاي املايي

گام چهارم , تمرينات متنوع با توجه به اولويت بندي اشكالات املايي استخراج شده.

گام اول , انتخاب متن :

در انتخاب متن املا به موارد زير توجه شود :

- متن مورد نظر حاوي جمله باشد و از انتخاب كلمه به تنهايي خودداري شود.

- كلمات سـازنـده جمـلات متـن از حـروفـي تشكيل شده باشند كه قبلاً تدريس شده اند.

- كلمات خارج از متن كتاب هاي درسي , از 20 درصد كل كلمات بيشتر نباشد.

- علاوه بر جملات موجود در كتاب هاي درسي , با استفاده از كلمات خوانده شده , جملات ديگري هم در نظر گرفته شوند .

- در هر جلسه از كلماتي كه در جلسات قبلي براي دانش آموزان مشكل بوده اند نيز استفاده شود تا بتوان درجه پيشرفت شاگردان را اندازه گيري كرد.

گام دوم

معلم متن املا را از روي تابلو پاك كرده , پس از آماده شدن دانش آموزان , آن را با صدايي بلند و لحني شمرده و حداكثر تا دو بار قرائت مي كند . البته هنگام قرائت متن املا از خواندن كلمه به كلمه خودداري كرده , متن را به صورت گروههاي اسمي و فعلي يا جمله كامل قرائت مي كند تا دانش آموزان با بافت جمله و معناي آن آشنا شوند . متن املا را با سرعت مناسب تكرار مي كند تا كند نويسان هم , اشكالات خود را بر طرف نماند .

گام سوم

اين گام با مشاركت كامل دانش آموزان انجام مي شود و معلم بدون اشاره به نام آنان تك تك املا ها را بررسي و مشكلات را استخراج مي كند . به اين ترتيب كه معلم املاي اولين دانش آموز را در دست مي گيرد و به كمك دانش آموز كلمات ياد شده را رونويسي مي كند. سپس املاي دومين , سومين و .... در دست مي گيرد و به كمك همان دانش آموز يا دانش آموز ديگري , صورت صحيح غلط هاي املايي را روي تابلو ثبت مي كند . البته هر جا كه غلط ها تكراري بودند جلوي اولين مورد آن يك علامت ( مثلاً * ) مي زند . در پايان با شمردن غلط ها , اشكالات املايي دانش آموزان را اولويت بندي مي كند .

گام چهارم

در ايـن گام معلـم با توجه به مهمترين و پر تعداد ترين اشكالات املايي دانش آموزان با بكار گيري انواع تمرينات حرف نويسي و كلمه نويسي و همچنين تمرينات كلمه سازي و جمله سازي به تقويت توان نوشتاري دانش آموزان مي پردازد .

راههاي پيشنهادي براي تقويت املايي دانش آموزان ضعيف

با مطالعه اطلاعات جمع آوري شده در جلسه شوراي معلمان جهت تقويت املا با پيشنهادات متعدد همكاران مواجه شديم كه در ذيل فهرست وار آورده ايم .

- دقت به مشق ( رونويسي ) و تصحيح غلط ها و رعايت خط زمينه

- توجه به دست ورزي در دوره آمادگي

- مطمئن شدن از شناخت حروف الفباي فارسي

- بررسي دقيق تكليف شب در خانه

- توجه بيشتر به دانش آموزان كند نويس

- پرهيز از حركات اضافي موقع گفتن املا

- استفاده از دانش آموزان ممتاز براي روخواني و تكرار و تمرين در كلاس

- توجه به نوع نشستن

- استفاده از كارت تند خواني

- تركيب صامت و مصوت

- اطمينان از تلفظ صحيح حروفات توسط دانش آموزان

-        تصحيح املا توسط خود دانش آموزان  و . . . .

كه قرار شد تعدادي از پيشنهادهاي همكاران در مورد دانش آموزاني كه در املا ضعيف هستند اجرا شود . از جمله آموزش حروفاتي كه دانش آموزان در آن اشكال دارند ( قبل از گفتن املا )  - يادداشت غلط هايي كه بيشتر دانش آموزان از آن دارند – دقت در مشق دانش آموزان .

چگونگي اجراي راه جديد

با دعوت از اولياي دانش آموزان مورد نظر قرار شد كه بصورت خصوصي در يك محل روزانه يك ساعت در ساعت مقرر در املا به آنان ( دانش آموزان ) تدريس شود . در مرحله اول حروف الفباي فارسي تدريس شد و در هر روز تعدادي از حروفاتي كه دانش آموزان در آن اشكال داشتند تدريس مي شد و آنان به كلمه سازي با آن حروف مي پرداختند . استفاده از جدول الفبا كتاب فارسي اول و كارت هاي تنـد خواني , تركيب صامت با مصوت كمك موثري در ياد گيري دانش آموزان مي كرد .

          پس از يك هفته از كتاب فارسي دوم استفاده كرديم . در ابتدا قسمتي از درس ( يك پاراگراف ) قرائت مي شد و دانش آموزان با دقت به كتاب خود نگاه مي كردند , بعد آنها قسمت گفته شده را مي خواندند و غلط هاي را كه             مي خواندند در يك دفتري يادداشت مي گرديد و دفعات بعدي ابتدا غلط ها تكرار و تمرين مي شد ( خواندن و نوشتن ) . وقتي كه دانش آموزان در خواندن درس جديد مهارت كافي بدست مي آوردند . مرحله نوشتن آغاز مي گرديد . سعي    مي شد هنگام نوشتن متني , متن ها خوانده شده بعد نوشته شود . ين كار ادامه داشت و روز به روز پيشرفتي در وضعيت دانش آموزان مشاهده مي گرديد . طوري كه تا قبل از شروع كار با آنان , آنان در كلاس خويش زنگ املا بيش از سه چهار كلمه نمي توانستند بنويسند و به جرات مي توان گفت نمي دانستند چگونه بنويسند و چي بنويسند و بخش و صدا كشي براي آنان نا مفهوم بود . اما بعد از تدريس خصوصي  به مرور توانستند متن املاي دوم را همانند ساير دانش آموزان بنويسند و نمرات بالاتري بگيرند .

در ادامه با مشكل غلط نويسي كلماتي كه حروف عربي دارند ( ثـ ث - حـ ح  ط – ت – ذ- ضـ ض - ظ و .... ) مواجه شديم كه جهت غلبه بر اين مشكل سعي شد زير كلمات فوق خ كشيده شود و در دفتر نوشته شود و اين كلمات بيشتر قرائت و نوشته شود تا ملكه ذهن گردد .

خوشبختانه بعد از بيست جلسه دانش آموزان مشكل دار , طوري پيشرفت كردند كه معلم پايه دوم باورشان نمي شد كه اين دانش آموزان , همان دانش آموزان بيست روز پيش هستند . شركت در بحث هاي كلاس , پيشرفت در ساير نتيجه تقويت آنها در درس املا بود . جهت تشويق دانش آموزاني كه پيشرفت حاصل نموده اند مدير مدرسه جوايزي را به آنان داد . اولياي دانش آموزان هم خيلي خوشحال بودند و حتي يكي از اوليا كه بيسواد بود تصميم گرفت كه كلاس فشرده اي هم براي او جهت سواد آموزي بصورت خصوصي در نظر گرفته شود .

گرد آوري اطلاعات ( شواهد 2 )

از رفتار هاي دانش آموزان مورد نظر معلوم بود كه آنان پيشرفت قابل ملاحظه اي نموده اند . براي اينكه معلمان ديگر از روند كار و پيشرفت حاصله اطلاع پيدا كنند و در موقعيت هاي مناسب از اين روشها استفاده كنند , مدير مدرسه در جلسه شوراي معلمان گزارش از روند كار از اول تا حال را ارائه داد و نظر بنده را راجع به روش بكار برده شده براي حل ضعف املاي دانش آموزان مورد مطالعه جويا شد و بنده هم چندين مورد را ذكر كرده ام . از جمله :

1- توجه ويژه به دانش آموزان ضعيف و كند نويس

2- استفاده از معلمان فعال و پر انرژي براي پايه اول جهت تكرار و تمرين بيشتر و ارائه ابتكارات ويژه

3- رعايت مراحل گفتن املا از طرف همكاران كه مراحل قبلاً آورده شده است .

4- ارتباط با اولياي دانش آموزان بخصوص دانش آموزان ضعيف .

تجديد نظر در روش هاي انجام گرفته و اعتبار بخشي آن

         پس از اين كه روش هاي استفاده شده براي حل مسئله توسط بنده و مدير مدرسه تشريح شد , عده اي از همكاران انتقادات و پيشنهادات خويش را ارائه دادند از آن جمله :

- بهتر است مدير ترتيبي اتخاذ نمايند كه با هماهنگي اولياي دانش آموزاني كه در درس املا نمرات متوسط و متوسط به پايين دارند در تعطيلات تابستاني كلاس تقويتي گذاشته شـود مخصوصـاً بـراي پـايـه اول كـه در پـايـه دوم بـا مشكل دانش آموزان مورد مطالعه ما مواجه نشوند.

- تدريس خصوصي , براي همه دانش آموزان مقدور نيست.

- بعضي از معلمان با روش تدريس املا ( مراحل گفتن املا ) آشنايي چنداني ندارند و مراحل آن را رعايت نمي كند.

­- جهت رسيدگي بهتر به دانش آموزان مشكل دار درسي مخصوصاً پايه اول تعداد آن ها در هر كلاس از بيست نفر تجاوز نكند.

         پس از جمع بندي و رفع ايرادات و انتقادات وارده به اجراي روش پيشنهادي  روش هاي مذكور در جلسه گروههاي درسي پايه اول مطرح شد و در اين جلسه ابتدا روش هاي تدريس املا بر اساس روش تدريس پيشنهادي كتاب روش تدريس فارسي مراكز تربيت معلم بيان گرديد؛ سپس روش پيشنهادي ارائه گرديد.

         اكثريت قريب به اتفاق معلمان از روش پيشنهادي استقبال كردند.

نتيجه گيري

         اگر معلمان درس املا را همان طور كه جدي مي گيرند روش تدريس آن را نيز مطابق با روش تدريس ها ارائه شده در كتاب هاي مراكز تربيت معلم تدريس كنند, به نظر مي رشد دانش آموزان مشكلي در اين درس نخواهند داشت. گروههاي درسي نقش عمده اي در آشنايي و يادآوري روش تدريس املا را برعهده دارند. تا زماني كه دانش آموزان در مهارت خواندن پيشرفت نكرده اند  صحبت از املا و املا گفتن بي مفهوم خواهد بود . انتخاب معلمان پايه اول از بين معلمان فعال و پر انرژي كمك موثري به تقويت املا دانش آموزان از طريق تكرار و تمرين بيشتر ميسر مي شود مي نمايد. هر چه تعداد شاگردان يك كلاس مخصوصاً پايه اول كمتر باشد معلم مربوطه وقـت بيشتري بـراي رسيدگي به دانش آموزان ضعيف در املا خواهد داشت. كمك گرفتن از اوليا فقط براي تكرار و تمرين بيشتر مي تواند در تقويت املا موثر باشد.

منابع و ماخذ

-        روش تدريس فارسي , ويژه دانشجويان مراكز تربيت معلم

-        مجله رشد آموزش ابتدايي ماههاي دي و بهمن 82

امروزه‌ بسياري‌ از خانواده‌ها از خشونت‌ و پرخاشگري‌ فرزندان‌ خود شكايت‌ دارند. آن‌ها تمايل‌ دارند كه‌ علت‌ اين‌ رفتارها را بدانند و راه‌هاي‌ پيشگيري‌ و اصلاح‌ رفتار را در اين‌ زمينه‌ به‌ كار گيرند. در اين‌ نوشتار به‌ تعريف‌ رفتار پرخاشگرانه‌ پرداخته‌ مي‌شود، انواع‌ آن‌ بيان‌ مي‌گردد و راه‌هاي‌ مناسب‌ مقابله‌ با پرخاشگري‌ مورد بررسي‌ قرار مي‌گيرد.

تعريف‌ پرخاشگري‌

پرخاشگري‌ يك‌ نوع‌ رفتاري‌ است‌ كه‌ از خشم‌ و عصبانيت‌ نشئت‌ مي‌گيرد. اين‌ رفتار را مي‌توان‌ به‌ دو گروه‌ تقسيم‌بندي‌ كرد:

 -  پرخاشگري‌ خصمانه؛ رفتاري‌ است‌ كه‌ به‌ منظور صدمه‌ و آزاررساندن‌ به‌ ديگري‌ يا ديگران‌ ابراز مي‌شود؛ و هدف‌ در آن‌ صرفاً آزاررساندن‌ است. براي‌ مثال، كودكي‌ كودك‌ ديگر را مي‌زند و يا در مدارس‌ ديده‌ مي‌شود كه‌ زنگ‌هاي‌ تفريح، كودكان‌ در حياط‌ مدرسه‌ بعضاً به‌ كتك‌كاري‌ مي‌پردازند.

 - پرخاشگري‌ وسيله‌اي؛ رفتاري‌ است‌ كه‌ فرد به‌ وسيله‌ آن‌ خواستار به‌دست‌آوردن‌ هدفي‌ ديگر است‌ و ابداً قصد حمله‌ به‌ ديگران‌ يا اذيت‌ كردن‌ آن‌ها را ندارد. البته‌ در اين‌ ميان‌ ممكن‌ است‌ لطمه‌اي‌ نيز به‌ كسي‌ وارد شود. براي‌ مثال، كودكي‌ بزهكار كيف‌ خانمي‌ را مي‌ربايد تا به‌ اين‌ وسيله‌ مورد تشويق‌ و تاييد گروه‌ همسالان‌ قرار گيرد.

ممكن‌ است‌ پرخاشگري‌ جنبه‌ انتقام‌گيري‌ نيز داشته‌ باشد. يعني‌ كودكي‌ كه‌ مورد اذيت‌ و آزار قرار گرفته‌ و نتوانسته‌ خشم‌ خود را ابراز كند، اكنون‌ با پرخاشگري‌ به‌ كاهش‌ اضطراب‌ خود مي‌پردازد. در اين‌ جا پرخاشگري‌ وسيله‌اي‌ است‌ كه‌ كودك‌ با توسل‌ به‌ آن‌ مي‌خواهد به‌ هدف‌ خود يعني‌ كاهش‌ اضطراب‌ دست‌ يابد.

جهت‌ پرخاشگري‌ ممكن‌ است‌ به‌ يكي‌ از اين‌ دو صورت‌ باشد:

الف) پرخاشگري‌ دروني‌

ب) پرخاشگري‌ بيروني‌

چنانچه‌ جهت‌ پرخاشگري‌ به‌ طرف‌ درون‌ باشد، كودك‌ خشم‌ را به‌ درون‌ خود مي‌افكند و دچار خشم‌ فروخورده‌ مي‌شود. پيامد چنين‌ عملي‌ مي‌تواند افسردگي‌ نيز باشد. كودكان‌ افسرده‌ در واقع‌ از دست‌ خودشان‌ عصباني‌ هستند. خشم‌ دروني‌ عصبانيت‌ و نارضايتي‌ از خود را به‌ وجود مي‌آورد.

خشم‌ بيروني؛ كودك‌ ممكن‌ است‌ خشم‌ خود را به‌ صورت‌ رفتارهايي‌ از قبيل‌ فريادكشيدن، پا به‌ زمين‌ كوبيدن‌ يا پرتاب‌كردن‌ اشيا بروز دهد.

علل‌ خشونت‌ و پرخاشگري‌ در كودكان‌

1- الگوپذيري‌ كودكان‌ از والدين‌

يكي‌ از دلايل‌ بسيار مهم‌ پرخاشگري‌ در كودكان‌ يادگيري‌ است. يعني‌ كودكاني‌ كه‌ الگوهاي‌ رفتاري‌ پرخاشگرانه‌ داشته‌اند، همانند الگوهاي‌ خود رفتار مي‌كنند. چنانچه‌ پدر يا مادري‌ خلق‌وخويي‌ عصباني‌ و پرخاشگر داشته‌ باشند، مسلماً فرزندشان‌ نيز پرخاشگر خواهد شد. اين‌ رفتار توسط‌ كودك‌ ياد گرفته‌ مي‌شود. از آن‌ جا كه‌ كودكان‌ با والدين‌ همانندسازي‌ مي‌كنند، بنابراين‌ بسياري‌ از رفتارهاي‌ پدر و مادر ناخودآگاه‌ توسط‌ فرزندان‌ فراگرفته‌ مي‌شود. توضيح‌ اين‌ كه‌ فرايند همانندسازي‌ كاملاً ناخودآگاه‌ صورت‌ مي‌پذيرد.

نكته‌ ديگر اين‌ كه‌ حتماً لازم‌ نيست‌ والدين‌ با خودِ كودك‌ پرخاشگري‌ كرده‌ باشند؛ چنانچه‌ او شاهد رفتارهاي‌ خشونت‌بار پدر و مادر با افراد ديگر نيز باشد، اين‌ گونه‌ رفتار را فرامي‌گيرد. بنابراين‌ كودكان‌ از طريق‌ مشاهده، رفتارهاي‌ والدين‌ را مي‌آموزند.

بر اين‌ نكته‌ تاكيد مي‌كنم‌ كه‌ كودكان‌ با چشمان‌ خود مي‌آموزند؛ يعني‌ آن‌ چه‌ را مشاهده‌ مي‌كنند، ياد مي‌گيرند؛ حتي‌ اگر آن‌ رفتار به‌ طور مستقيم‌ در مورد خود آن‌ها صورت‌ نگيرد.

2- كودكان‌ ناكام‌ پرخاشگر مي‌شوند

ناكامي‌ يكي‌ از مسائلي‌ است‌ كه‌ به‌ پرخاشگري‌ مي‌انجامد. وقتي‌ كودك‌ به‌ هدف‌ خود دست‌ نيابد و ناكام‌ شود، يكي‌ از رفتارهايي‌ كه‌ از او سر مي‌زند پرخاشگري‌ است.

3- اضطراب‌ و پرخاشگري‌

كودكان‌ مضطرب‌ نمي‌توانند كودكان‌ آرامي‌ باشند. آن‌ها رفتارهايي‌ پرخاشگرانه‌ از خود بروز مي‌دهند؛ البته‌ بلافاصله‌ پشيمان‌ مي‌شوند و از والدين‌ خود عذرخواهي‌ مي‌كنند. اگر از كودك‌ مضطرب‌ بپرسيم‌ كه‌ چرا پرخاش‌ مي‌كني‌ و عصباني‌ هستي؛ خواهد گفت‌ نمي‌دانم.؛ يا خواهد گفت‌ دست‌ خودم‌ نيست.

پس‌ چنانچه‌ كودكي‌ بلافاصله‌ بعد از عصبانيت‌ و پرخاشگري‌ پشيمان‌ شد و عذرخواهي‌ كرد، علت‌ پرخاشگري‌ او اضطراب‌ است. براي‌ ازبين‌بردن‌ خشم‌ كودك‌ بايستي‌ اضطراب‌ و نگراني‌ وي‌ را شناسايي‌ كنيم‌ و در رفع‌ آن‌ بكوشيم.

4- پرخاشگري، نشانه‌اي‌ از تضادهاي‌ دروني‌

گاهي‌ كودكان‌ در دوگانگي‌ و تضادهاي‌ دروني‌ قرار مي‌گيرند. يا بهتر بگوييم، گاهي‌ بر سر دوراهي‌هايي‌ گير مي‌كنند و نمي‌دانند كدام‌ راه‌ را انتخاب‌ كنند؛ و اين‌ حالت‌ آن‌ها را دچار تعارض، اضطراب‌ و خشم‌ مي‌كند. براي‌ مثال‌ كودكي‌ كه‌ دوست‌ دارد نزد مادرش‌ در منزل‌ بماند و از طرفي‌ وقتي‌ مي‌بيند تمام‌ كودكان‌ به‌ مدرسه‌ مي‌روند، همزمان‌ تمايل‌ به‌ مدرسه‌رفتن‌ نيز دارد، دچار دوگانگي‌ مي‌شود.

به‌ كودكان‌ خود كمك‌ كنيم‌ كه‌ در دوراهي‌هاي‌ زندگي، مدتي‌ طولاني‌ قرار نگيرند. آن‌ها بايستي‌ به‌سرعت‌ و بادقت‌ درست‌ترين‌ كار را انجام‌ دهند.

5- پرخاشگري‌ و افسردگي‌

پرخاشگري‌ و كج‌خلقي‌ در كودكان‌ چنانچه‌ با علامت‌هاي‌ ديگر همراه‌ باشد، مي‌تواند نشانه‌اي‌ از افسردگي‌ باشد كه‌ در اين‌ صورت‌ لازم‌ است‌ شرايط‌ زندگي‌ كودك‌ تمام‌ و كمال‌ مورد بررسي‌قرار گيرد.

6- پرخاشگري؛ بيماري‌ها؛ مصرف‌ دارو

بعضي‌ از بيماري‌ها به‌ مصرف‌ دارو نياز دارد و ممكن‌ است‌ از عوارض‌ جانبي‌ داروها كج‌خلقي‌ و رفتارهايي‌ باشد كه‌ خشونت‌ را برمي‌انگيزند.

7- خشونت‌ و مدرسه‌

گاهي‌ كودكان‌ در مدرسه‌ قرباني‌ خشونت‌ مي‌شوند؛ و اين‌ قرباني‌شدن‌ باعث‌ مي‌شود كه‌ خود آن‌ها نيز عامل‌ خشونت‌ شوند. عواملي‌ كه‌ به‌ خشونت‌ در مدرسه‌ مي‌انجامند، عبارتند از:

- وقتي‌ كودكي‌ توسط‌ دانش‌آموزان‌ ديگر مورد تمسخر قرار گيرد.

- وقتي‌ كودكي‌ توسط‌ دانش‌آموزان‌ ديگر كتك‌ بخورد و قادر به‌ دفاع‌ از خود نباشد.

- وقتي‌ كودكي‌ هميشه‌ از مشاجرات‌ فرار مي‌كند و حتي‌ در مواقعي‌ به‌ گريه‌ متوسل‌ مي‌شود.

- وقتي‌ كودكي‌ مرتب‌ اشيا، وسايل‌ و پول‌ خود را گم‌ مي‌كند.

- وقتي‌ كودك‌ از لحاظ‌ ظاهري‌ (پارگي‌ لباس‌ و يا نامناسب‌بودن‌ آن) مورد تمسخر قرار مي‌گيرد.

 -خجالتي‌بودن‌ و سكوت‌ مكرر در كلاس.

 -افت‌ تحصيلي، افسردگي‌ و ناراحت‌بودن.

اين‌ عوامل‌ كودك‌ را قرباني‌ خشونت‌ ديگران‌ مي‌كند و خود كودك‌ نيز عامل‌ خشونت‌ مي‌شود و رفتارهاي‌ پرخاشگرانه‌ از او سر خواهد زد.

درمان‌

براي‌ درمان‌ پرخاشگري‌ در كودكان‌ اولين‌ گام‌ اين‌ است‌ كه‌ نوع‌ پرخاشگري‌ آن‌ها و علت‌ آن‌ را براساس‌ توضيحاتي‌ كه‌ ارائه‌ شد شناسايي‌ كنيم؛ و پرخاشگري‌ را به‌ صورت‌ موردي‌ برطرف‌ نماييم.

-در مورد كودك‌ پرخاشگري‌ كه‌ الگوپذيري‌ عامل‌ اين‌ گونه‌ رفتار او بوده، بايد روي‌ الگوي‌ كودك‌  كار كرد و راه‌هاي‌ ديگري‌ جز پرخاشگري‌ را به‌ آن‌ الگو آموخت.

- اگر پرخاشگري‌ در اثر ناكامي‌ به‌ وجود آمده‌ باشد، بايستي‌ كودك‌ ناكام‌ را در رسيدن‌ به‌ اهداف‌ مطلوب‌ و دوست‌داشتني‌ كمك‌ كنيم.

- در مواردي‌ كه‌ علت‌ پرخاشگري‌ اضطراب‌ است، بايد از نگراني‌ دروني‌ و اضطراب‌ كودك‌ مطلع‌ شويم. به‌ كودكان‌ مضطرب‌ بايد فرصت‌ صحبت‌كردن‌ بدهيم‌ تا نگراني‌ خود را ابراز كنند و تا حد امكان‌ بايستي‌ سعي‌ كنيم‌ در جهت‌ رفع‌ نگراني‌اي‌ كه‌ آن‌ها را آزرده‌ است، قدم‌ برداريم. ورزش‌كردن‌ براي‌ اين‌ كودكان‌ بسيار مؤثر است‌ و باعث‌ تخليه‌ هيجاني‌ مي‌شود.

- در كشمكش‌هاي‌ دروني‌ بايستي‌ كودك‌ را از حالت‌ دوگانگي‌ خارج‌ ساخت. كمك‌ به‌ كودكان‌ در تصميم‌گيري، باعث‌ مي‌شود كه‌ بياموزند به‌ حالت‌هاي‌ دوگانه‌ دروني‌ خود پايان‌ بخشند.

-  در پاره‌اي‌ از موارد، كودك‌ افسرده‌ پرخاشگري‌ شديدي‌ از خود نشان‌ مي‌دهد. در اين‌ ميان‌ لازم‌ است‌ به‌ اين‌ نكته‌ پي‌ ببريم‌ كه‌ او چه‌ چيز دوست‌داشتني‌اي‌ را از دست‌ داده‌ و چگونه‌ مي‌شود مورد ازدست‌رفته‌ را براي‌ او جبران‌ كنيم.

- در مورد پرخاشگري، شيطنت‌ و مصرف‌ دارو بايستي‌ حتماً با پزشك‌ متخصص‌ ارتباط‌ داشته‌ باشيم‌ تا كودك‌ از نزديك‌ مورد معاينه‌ قرار گيرد.

-  هنگامي‌ كه‌ كودك‌ قرباني‌ خشونت‌ در مدرسه‌ شده‌ است، بايستي‌ با مسئولان‌ مدرسه‌ صحبت‌ كنيم‌ و لازم‌ است‌ كه‌ ايشان‌ طبق‌ قانون‌ و مقررات‌ خاص‌ با كودكان‌ خشونتگرا برخورد كنند؛ و نيز كودكاني‌ را كه‌ قرباني‌ خشونت‌ شده‌اند براساس‌ رفتارهاي‌ خوبشان‌ مورد تشويق‌ و تاييد قرار دهند.

-  چنانچه‌ نوع‌ پرخاشگري‌ كودك‌ خصمانه‌ است، بايستي‌ كودك‌ را از آزار و اذيت‌كردن‌ دور كنيم‌ تا مجبور نباشد براي‌ تلافي‌ و انتقام، افراد ديگر را اذيت‌ كند؛ و اگر پرخاشگري‌ از نوع‌ وسيله‌اي‌ است، بايستي‌ راه‌هاي‌ ديگري‌ را جهت‌ مطرح‌كردن‌ كودك‌ برگزينيم‌ تا او ناچار نباشد از روش‌ خشونت‌ براي‌ جلب‌ توجه‌ استفاده‌ كند.

نتيجه‌گيري‌

به‌ طور كلي‌ خشونت‌ و پرخاشگري‌ بيش‌تر عامل‌ بيروني‌ دارد و فقط‌ در موارد خاص‌ به‌ علل‌ دروني‌ مربوط‌ مي‌شود. والدين‌ در درجه‌ اول، بايستي‌ محرك‌هاي‌ محيطي‌ را كه‌ باعث‌ تحريك‌ خشم‌ و ايجاد خشونت‌ در فرزندشان‌ مي‌شود شناسايي‌ و سپس‌ براي‌ رفع‌ آن‌ به‌ كمك‌ روانشناسان‌ و متخصصان‌ اقدام‌ نمايند.

هفته معلم گراميباد

استاد شهيد آيت الله مطهري در 13 بهمن 1298 هجري شمسي در فريمان  واقع در 75 کيلومتري شهر مقدس مشهد در يک خانواده اصيل روحاني چشم به جهان مي گشايد. پس از طي دوران طفوليت به مکتبخانه رفته و به فراگيري دروس ابتدايي مي پردازد. در سن دوازده سالگي به حوزه علميه مشهد عزيمت نموده و به تحصيل مقدمات علوم اسلامي اشتغال مي ورزد. در سال 1316 عليرغم مبارزه شديد رضاخان با روحانيت و عليرغم مخالفت دوستان و نزديکان، براي تکميل تحصيلات خود عازم حوزه علميه قم مي شود در حالي که به تازگي موسس گرانقدر آن آيت الله العظمي حاج شيخ عبدالکريم حائري يزدي ديده از جهان فروبسته و رياست حوزه را سه تن از مدرسان بزرگ آن آيات عظام سيد محمد حجت، سيد صدرالدين صدر و سيد محمد تقي خوانساري به عهد گرفته اند.

در دوره اقامت پانزده ساله خود در قم از محضر مرحوم آيت الله العظمي بروجردي (در فقه و اصول) و حضرت امام خميني ( به مدت 12 سال در فلسفه ملاصدرا و عرفان و اخلاق و اصول) و مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي (در فلسفه : الهيات شفاي بوعلي و دروس ديگر) بهره مي گيرد. قبل از هجرت آيت الله العظمي بروجردي به قم نيز استاد شهيد گاهي به بروجرد مي رفته و از محضر ايشان استفاده مي کرده است. مولف شهيد مدتي نيز از محضر مرحوم آيت الله حاج ميرزا علي آقا شيرازي در اخلاق و عرفان بهره هاي معنوي فراوان برده است. از اساتيد ديگر استاد مطهري مي توان از مرحوم آيت الله سيد محمد حجت ( در اصول) و مرحوم آيت الله سيد محمد محقق داماد (در فقه) نام برد. وي در مدت اقامت خود در قم علاوه بر تحصيل علم، در امور اجتماعي و سياسي نيز مشارکت داشته و از جمله با فدائيان اسلام در ارتباط بوده است. در سال 1331 در حالي که از مدرسين معروف و از اميدهاي آينده حوزه به شمار مي رود به تهران مهاجرت مي کند. در تهران به تدريس در مدرسه مروي و تأليف و سخنرانيهاي تحقيقي مي پردازد. در سال 1334 اولين جلسه تفسير انجمن اسلامي دانشجويان توسط استاد مطهري تشکيل مي گردد. در همان سال تدريس خود در دانشکده الهيات و معارف اسلامي دانشگاه تهران را آغاز مي کند. در سالهاي 1337 و 1338 که انجمن اسلامي پزشکان تشکيل مي شود .استاد مطهري از سخنرانان اصلي اين انجمن است و در طول سالهاي 1340 تا 1350 سخنران منحصر به فرد اين انجمن مي باشد که بحثهاي مهمي از ايشان به يادگار مانده است.

کنار امام بوده است به طوري که مي توان سازماندهي قيام پانزده خرداد در تهران و هماهنگي آن با رهبري امام را مرهون تلاشهاي او و يارانش دانست. در ساعت 1 بعد از نيمه شب روز چهارشنبه پانزده خرداد 1342 به دنبال يک سخنراني مهيج عليه شخص شاه به وسيله پليس دستگير شده و به زندان موقت شهرباني منتقل مي شود و به همراه تعدادي از روحانيون تهران زندانی مي گردد. پس از 43 روز به دنبال مهاجرت علماي شهرستانها به تهران و فشار مردم، به همراه ساير روحانيون از زندان آزاد مي شود.

پس از تشکيل هيئتهاي موتلفه اسلامي، استاد مطهري از سوي امام خميني همراه چند تن ديگر از شخصيتهاي روحاني عهده دار رهبري اين هيئتها مي گردد. پس از ترور حسنعلي منصور نخست وزير وقت توسط شهيد محمد بخارايي کادر رهبري هيئتهاي موتلفه شناسايي و دستگير مي شود ولي از آنجا که قاضي يي که پرونده اين گروه تحت نظر او بود مدتي در قم نزد استاد تحصيل کرده بود به ايشان پيغام مي فرستد که حق استادي را به جا آوردم و بدين ترتيب استاد شهيد از مهلکه جان سالم بدر مي برد. سنگينتر مي شود. در اين زمان وي به تأليف کتاب در موضوعات مورد نياز جامعه و ايراد سخنراني در دانشگاهها، انجمن اسلامي کردن محتواي نهضت اسلامي پزشکان، مسجد هدايت، مسجد جامع نارمک و غيره ادامه مي دهد. به طور کلي استاد شهيد که به يک نهضت اسلامي معتقد بود نه به هر نهضتي، براي اسلامي کردن محتواي نهضت تلاشهاي ايدئولوژيک بسياري نمود و با اقدام به تأسيس حسينيه ارشاد نمود و با کجرويها و انحرافات مبارزه سرسختانه کرد. در سال 1346 به کمک چند تن از دوستان اقدام به تأسيس حسينيه ارشاد نمود به طوري که مي توان او را بنيانگذار آن موسسه دانست. ولي پس از مدتي به علت تکروي و کارهاي خودسرانه و بدون مشورت يکي از اعضاي هيئت مديره و ممانعت او از اجراي طرحهاي استاد و از جمله ايجاد يک شوراي روحاني که کارهاي علمي و تبليغي حسينيه زير نظر آن شورا باشد سرانجام در سال 1349 عليرغم زحمات زيادي که براي آن موسسه کشيده بود و عليرغم اميد زيادي که به آينده آن بسته بود در حالي که در آن چند سال خون دل زيادي خورده بود از عضويت هيئت مديره آن موسسه استعفا داد و آن را ترک گفت.

در سال 1348 به خاطر صدور اعلاميه اي با امضاي ايشان و حضرت علامه طباطبايي و آِيت الله حاج سيد ابوالفضل مجتهد زنجاني مبني بر جمع اعانه براي کمک به آوارگان فلسطيني و اعلام آن طي يک سخنراني در حسينيه ارشاد دستگير شد و مدت کوتاهي در زندان تک سلولي به سربرد. از سال 1349 تا 1351 برنامه هاي تبليغي مسجدالجواد را زير نظر داشت و غالباً خود سخنران اصلي بود تا اينکه آن مسجد و به دنبال آن حسينيه ارشاد تعطيل گرديد و بار ديگر استاد مطهري دستگير و مدتي در بازداشت قرار گرفت. پس از آن استاد شهيد سخنرانيهاي خود را در مسجد جاويد و مسجد ارک و غيره ايراد مي کرد. بعد از مدتي مسجد جاويد نيز تعطيل گرديد. در حدود سال 1353 ممنوع المنبر گرديد و اين ممنوعيت تا پيروزي انقلاب اسلامي ادامه داشت.

اما مهمترين خدمات استاد مطهري در طول حيات پر برکتش ارائه ايدئولوژي اصيل اسلامي از طريق درس و سخنراني و تأليف کتاب است. اين امر خصوصاً در سالهاي 1351 تا 1357 به خاطر افزايش تبليغات گروههاي چپ و پديد آمدن گروههاي مسلمان چپ زده و ظهور پديده التقاط به اوج خود مي رسد. گذشته از حضرت امام، استاد مطهري اولين شخصيتي است که به خطر سران سازمان موسوم به « مجاهدين خلق ايران » پي مي برد و ديگران را از همکاري با اين سازمان باز مي دارد و حتي تغيير ايدئولوژي آنها را پيش بيني مي نمايد. در اين سالها استاد شهيد به توصيه حضرت امام مبني بر تدريس در حوزه علمي قم هفته اي دو روز به قم عزيمت نموده و درسهاي مهمي در آن حوزه القا مي نمايد و همزمان در تهران نيز درسهايي در منزل و غيره تدريس مي کند. در سال 1355 به دنبال يک درگيري با يک استاد کمونيست دانشکده الهيات! زودتر از موعد مقرر بازنشسته مي شود. همچنين در اين سالها استاد شهيد با همکاري تني چند از شخصيتهاي روحاني، «جامعه روحانيت مبارز تهران » را بنيان مي گذارد بدان اميد که روحانيت شهرستانها نيز به تدريج چنين سازماني پيدا کند.

گرچه ارتباط استاد مطهري با امام خميني پس از تبعيد ايشان از ايران به وسيله نامه و غيره استمرار داشته است ولي در سال 1355 موفق گرديد مسافرتي به نجف اشرف نموده و ضمن ديدار با امام خميني درباره مسائل مهم نهضت و حوزه هاي علميه با ايشان مشورت نمايد. پس از شهادت آيت الله سيد مصطفي خميني و آغاز دوره جديد نهضت اسلامي، استاد مطهري به طور تمام وقت درخدمت نهضت قرار مي گيرد و در تمام مراحل آن نقشي اساسي ايفا مي نمايد. در دوران اقامت حضرت امام در پاريس، سفري به آن ديار نموده و در مورد مسائل مهم انقلاب با ايشان گفتگو مي کند و در همين سفر امام خميني ايشان را مسؤول تشکيل شوراي انقلاب اسلامي مي نمايد. هنگام بازگشت امام خميني به ايران مسؤوليت کميته استقبال از امام را شخصاً به عهده مي گيرد و تا پيروزي انقلاب اسلامي و پس از آن همواره در کنار رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامي و مشاوري دلسوز و مورد اعتماد براي ايشان بود تا اينکه در ساعت بيست و دو و بيست دقيقه سه شنبه يازدهم ارديبهشت ماه سال 1358 در تاريکي شب در حالي که از يکي از جلسات فکري سياسي بيرون آمده بود يا گلوله گروه نادان و جنايتکار فرقان که به مغزش اصابت نمود به شهادت مي رسد و امام و امت اسلام در حالي که اميدها به آن بزرگمرد بسته بودند در ماتمي عظيم فرو مي روند.

در شأن ومقام معلم

اوست خدايي که در ميان مردم درس نخوانده پيامبري از خودشان مبعوث کرد تا آياتش را بر آنها بخواند وآنها را تزکيه کند وکتاب وحکمت بياموزد . سوره مبارکه جمعه ، آيه 2

تعليم و تعلم از شئون الهي است و خداوند، اين موهبت را به پيامبران و اولياي پاک خويش ارزاني کرده است تا مسير هدايت را به بشر بياموزند و چنين شد که تعليم و تعلم به صورت سنت حسنه آفرينش  درآمد. معلم، ايمان را بر لوح جان و ضميرهاي پاک حک مي کند و نداي فطرت را به گوش همه مي رساند. همچنين سياهي جهل را از دل ها مي زدايد و زلال دانايي را در روان بشر جاري مي سازد.در اين مسير مقدس ، بزرگاني همچون علامه شهيد استاد مرتضي مطهري گام نهاده اند که نامشان بر تارک زمان مي درخشد . شهيد مرتضي مطهري  يكي از آن معلمان راستين است كه با نگاه  تركيبي  به همه معارف بشري نظر مي كند و   تمامي تلاشهاي علمي و عملي را  مقدمه اي براي عبادت مي داند و با شهادت، عبادت عملي و علمي خود را كامل مي سازد . به همين مناسبت روز شهادت اين بزرگ مرد فرزانه را روز معلم ناميدند .

امام خميني (ره) در رابطه با نقش معلم مي فرمايند:

نقش معلم در جامعه، نقش انبياست؛ انبيا هم معلم بشر هستند. تمام ملت بايد معلم باشند؛ فرزندان اسلام تمام افرادش معلم بايد باشند و تمام افرادش متعلم.

حضرت امام جعفر صادق (ع)  در رابطه با مقام ومنزلت معلم مي فرمايند:

«هنگامي که روز قيامت شود، خداوند تمام انسان ها را جمع مي کند و چون ترازوي اعمال نهاده شد و خون شهيدان را با مرکب قلم عالمان و معلمان بسنجند، ارزش مرکب آنان بر خون شهيدان فزوني خواهد داشت ». اين ارزش بدان جهت است که شهيدان در ساية علم و تربيت معلمان  و تعليم شايستة آنان به خدا راه يافته و لياقت شهادت نصيبشان شده است.

حضرت امام سجاد (ع)  در رابطه با مقام معلم مي فرمايند:

حضرت سجاد (ع) در فرمايشات خود سفارش بسياري در حفظ حقوق معلم از سوي شاگردان دارند  و مي فرمايد:« حق کسي که عهده دار تعليم توست آن است که او را بزرگ شماري و مجلس او را سنگين بداري و نيکو به وي گوش فرا دهي و روي خود را بر او کني و با او بلند سخن نگويي و کسي را که از او چيزي  مي پرسد تو پاسخ ندهي و بگذاري که خود او پاسخ گو باشد و در مجلس او با هيچ کس به صحبت ننشيني و در محضر او بدگويي از کسي نکني و اگر از او در نزد تو بدگويي شد از او دفاع کني و عيب پوشش باشي و فضايل و مناقب او را آشکار کني و با دشمنش همنشيني نکني و با دوستش دشمني نورزي؛ پس چون چنين کردي، فرشتگان خداي تعالي به سود تو گواهي خواهند داد که مقصد و مقصود تو از او و فرا گرفتن دانش او فقط براي خدا بوده نه به خاطر مردم ».

برنامه ارزشيابي پاياني نوبت دوم در خرداد ماه 1387

مديريت آموزش وپرورش شهرستان شهريار مدرسه ابتدايي پسرانه آيت الله سعيدي

اولياء محترم ودانش آموز گرامي:    

1- غيبت در امتحان به منزله نمره صفر است.

2- لوازم موردنياز هردرس را حتما همراه بياوريد.

3- تمام امتـحـانات در نوبت صبح بـرگزار می گردد.

4- با وضو وتوکل بر خداوند مهربان در جلسه حضور يابيد. 

5- در ايام امتحان از ديد وبازديد غيرضروري اجتناب نماييد.

6- نـيم ساعت پـيش از شـروع امتـحان در مـدرسه حـاضر بـاشيد.

7- شب امتحان حتما زودتر بـخوابيد و صبحانه وناهاررا کامل مـيل نماييد.

8- ابتدا سوالات ساده تر را پاسـخ داده وسپس به سـوالات ديـگر بـپردازيد.

9- تاپايان وقت امتحان درجلسه حضورداشته باشيدوپاسخ هاي خودرا بازبيني نماييد.                                                                                                 

مديريت آموزشگاه